Duik mee in de partituur van Wagners Lohengrin

Ga je binnenkort naar Lohengrin? Dan zal er je links en rechts wel wat weetjes worden toegestoken. De favoriete opera van het Derde Rijk. Een mix van sprookje en historisch drama. De ultieme romantische opera. Maar wat maakt de muziek van Lohengrin zo speciaal? Wij vertellen je waar je op moet letten.

Hoe meer blazers, hoe beter

Wie Richard Wagner zegt, zegt leitmotiven. Enfin, musicologen toch. In zijn opera’s gebruikt hij bepaalde melodieën of instrumenten om personages, gebeurtenissen of ideeën uit te beelden. In Lohengrin is dat niet anders.

Je zal bijvoorbeeld vooral hoge strijkers horen, als het gaat over de wereld van de Graal. Wandelt Elsa op scène? Dan zal je vooral houtblazers horen. Maakt koning Heinrich zijn opwachting? Wees dan maar zeker dat er trompetgeschal en andere koperblazers aan te pas komen.

En die blazers zijn er genoeg, want Wagner breidt voor Lohengrin het orkest ook gevoelig uit. Alle blaasinstrumenten in Lohengrin zijn met drie in plaats van de gebruikelijke twee.

Toekomstmuziek

Die extra muzikanten zijn nodig, want met Lohengrin zet Wagner de toon (pun intended) voor een nieuwe operastijl.

Waar traditionele opera’s een afwisseling waren tussen muzikale vormen zoals aria’s, ensembles en duetten, kiest Wagner hier voor een ‘unendliche Melodie’, lange muzikale passages waarin de ene scène naadloos in de andere overgaat. De spanningsboog blijft zo bijna de hele opera lang behouden. 

Lohengrin is nog maar een voorbode van deze nieuwe stijl. Wagner gebruikt ook nog meer traditionelere elementen, zoals het bekende Bruiloftskoor.

Kantklossters

Maar waarom zou je naar ons luisteren? Neem het liever aan Franz Liszt, de collega-componist van Wagner, die de première in 1850 dirigeerde:

In plaats van het orkest in te zetten als een bijna homogene massa, splitst hij het op in een aantal kanalen en beekjes, en soms – als we het zo mogen uitdrukken – in spoelen met verschillende kleuren, zo talrijk als die van kantklossters. Net als zij vermengt hij die, windt ze om elkaar heen, en net als zij maakt hij van die verrassende wirwar een afgewerkt product, een prachtig borduurwerk van onschatbare waarde.

Richard Strauss noemde Lohengrin “het toppunt van volmaaktheid, nooit eerder bereikt.” Wil jij zelf komen ontdekken waarom musicologen, componisten en operaliefhebbers zo lyrisch zijn over deze opera?

Lohengrin maakt zijn opwachting in Antwerpen vanaf 7 oktober.

Koop nu je kaartjes!


Lees ook: