Opera voor beginners: het operajargon uitgelegd

Muziek mag dan wel universeel zijn, de gangbare terminologie in opera wordt iets minder snel in de mond genomen. Met deze woorden in je vocabulaire word jij een échte insider.

Partituur en libretto

We starten bij de bron, de muziek zelf. Van een partituur had je misschien al gehoord, maar wist je dat de tekst ook een naam heeft? Het libretto geeft, net zoals in theater, een overzicht van de gesproken tekst, soms zelfs met beschrijvingen van het decor en regie-aanwijzingen.

Coupure

Soms wordt er ingegrepen in het bronmateriaal. Dankzij coupures, het knippen in de originele partituur, kan de regisseur zijn verhaal beter opbouwen. Dat gebeurt natuurlijk altijd in samenspraak met de dirigent. De muzikale hoogtepunten houden we er immers graag in!

Ouverture

Het moment is aangebroken, het doek gaat op en de opera begint. De zangers houden zich nog even gedeisd, je krijgt doorgaans eerst een ouverture te horen. In deze muzikale inleiding krijg je vaak al enkele thema’s te horen die later in de opera terugkomen. Spits dus je oren!

Aria & recitatief

Na de ouverture is het de beurt aan onze zangers. De opbouw van een opera verandert nogal door de eeuwen heen, maar de belangrijkste vorm blijft overeind: de aria. Een aria is een mooi afgerond muzikaal deel waarin één zanger een bepaalde gedachte bezingt. Is het een hele bekende aria, dan barst het publiek nadien wel eens in spontaan applaus los.

Minder lyrisch en een ietwat uitgedund orkest, of enkel klavecimbel? Dan luister je waarschijnlijk naar een recitatief. Deze stijl wordt gebruikt voor delen die iets sneller vooruit gaan; beschrijvende scènes en conversaties tussendoor. De muzikale zinnen zijn korter en je hoort ook een stuk minder grote vocale sprongen.

Côté cour & côté jardin

Genoten van de opera? Kijk zeker nog even naar het gebouw voor je naar huis gaat. In opera spreken we niet van de linker- en rechterkant van een podium, maar van côté jardin en côté cour. Dat heeft alles te maken met een zaal in Parijs die tussen de Jardin des Tuileries en de binnenkoer van het paleis lag. Door ‘jardin’ (vanuit de zaal links) en ‘cour’ (vanuit de zaal rechts) te zeggen, wordt een hele hoop miscommunicatie vermeden. Handig, want ‘links’ is namelijk niet hetzelfde voor een bezoeker in de zaal en een zanger op het podium. Opgelost!

Ben je hiermee opera-expert? Wel, er is nog veel meer te ontdekken, maar het is wel een stap in de juiste richting! Bij je volgende operabezoek kan je alvast even uitpakken met deze nieuw opgedane kennis. Nog geen volgend bezoek gepland? Kijk hier wat momenteel op ons podium staat:

Naar de kalender