Vonk
Performance

De weg naar een nieuwe rite of spring

"Je staat het hele stuk onder hoogspanning"

door door Tom Swaak, vr 6 feb 2026

Wat zou vandaag een nieuwe Sacre du printemps kunnen zijn en welke offers brengen vrouwen anno 2026: die vragen stelt regisseur Benjamin Abel Meirhaeghe in a rite of spring. Samen met drie vrouwelijke performers en drummer Lander Gyselinck zoekt hij naar antwoorden. Wij glipten binnen bij de eerste repetities. ‘Dat idee van offer én transformatie vond ik erg mooi.’

113 jaar geleden ging in Parijs een ballet in première dat de muziek- en danswereld op zijn grondvesten deed daveren: Le Sacre du printemps, in het Engels bekend als The Rite of Spring. De compositie van Igor Stravinsky was shockerend, ritualistisch, overweldigend, fragmentarisch en, bovenal, ontzettend ritmisch. Niet alleen staat de partituur bol van de maatwissels, ook stapelt de componist schurende ritmes op elkaar of ontregelt hij muzikant en toehoorder door voortdurend accenten te leggen op andere tellen.

Stravinsky kwam naar eigen zeggen tot zijn muziek nadat hij een droombeeld had gehad over een primitieve samenleving waarin een groots ritueel plaatsvond: een jonge vrouw moest geofferd worden om een nieuwe lente af te dwingen. Dat verhaal werkte hij verder uit met zijn kunstenaarscollega Nikolaj Rjorich, die ook instond voor het ontwerp van de kostuums en de achterdoeken. Les Ballets russes zouden het stuk creëren en daarom vroeg impresario Sergej Diaghilev aan de piepjonge Vaslav Nijinsky om een choreografie. Zijn dans zou al even baanbrekend blijken als de muziek van Stravinsky: ogenschijnlijk simplistisch, hoekig, niet-gracieus en met de kracht van een bezetene.

In de schaduw van dit monumentale stuk vragen regisseur Benjamin Abel Meirhaeghe en drummer-componist Lander Gyselinck zich af wat een geheel nieuwe Sacre vandaag zou kunnen inhouden. Meirhaeghe ging voor zijn a rite of spring op zoek naar drie vrouwen wier portret hij wil tonen via dans en performance. Zo zullen Sophia Rodriguez, Charly Ange Fogaroli en Courtney May Robertson een radicaal geüpdatet verhaal uitdragen over vrouwelijke offers. Voor de hedendaagse beeldtaal doet Meirhaeghe een beroep op ontwerper Stefan Kartchev die de performers met zijn kostuums – een mix van gevonden materialen en volkse invloeden – transformeert tot futuristische archetypen. Lander Gyselinck neemt de ritmische experimenten van Igor Stravinsky als startpunt voor zijn eigen, nieuwe muziek, die hij live zal uitvoeren tijdens de voorstelling.

De uiteindelijke productie staat dus los van het origineel, maar borduurt er tegelijkertijd op voort. Of nog: ze brengt een ode en een correctie, zowel een knipoog als een update. Maar eerst moest het referentiemateriaal iedereen duidelijk voor ogen staan. Daarom begon het repetitieproces voor a rite of spring met het aanleggen van een rijke voedingsbodem: tijdens de eerste twee weken dompelden de performers zich onder in de oorspronkelijke choreografie van Nijinsky en de muziek van Stravinsky. We zochten hen aan het eind van die twee weken op om te horen hoe dat hen vergaan is.

‘De jonge vrouwen zijn getekend door angst, maar wij willen onderzoeken hoe we hun juist kracht kunnen geven’

SOPHIA RODRIGUEZ: Ik ben blij met onze kleine groep. Het voelt helemaal niet alsof we individuen zijn die hun ding moeten komen doen, maar alsof we hier zijn om elkaar dingen te bieden en elkaar te complementeren. Zeker afgelopen week was dat belangrijk: we zijn diep in de muziek en choreografie gedoken en daar kwamen veel ingewikkelde ritmes bij kijken. Je moet alle maatwissels uit je hoofd leren en voortdurend tellen en daarmee begaf ik me buiten mijn comfort zone. Maar ik voelde me enorm ondersteund door de groep.

COURTNEY MAY ROBERSTON: Al dat tellen en analyseren: ik vind dat heerlijk. We zijn ook al begonnen met het ontwikkelen van nieuw materiaal. Ieder van ons heeft ideeën voor een solo mogen opperen, vertrekkend vanuit het thema van het offer. We zijn in gesprek gegaan met Benjamin en hebben teksten aan elkaar voorgelezen, naar video’s gekeken en muziek geluisterd. Daarop hebben Charly en Sophia gereageerd met een prachtige improvisatie. Ik ben eerder voorzichtig en beredeneerd van aard, dus het was verfrissend om ook zoiets te zien ontstaan na alle rigoureuze studie.

CHARLY ANGE FOGAROLI: Ik moet bekennen dat ik een beetje nerdy kan zijn, ik vond het dus erg leuk om in de muziek te duiken. Aanvankelijk was het wat overweldigend: je danst het ene ritme met je onderlichaam, terwijl je bovenlichaam een ander ritme volgt. Het is een beetje zoals met je hand op je hoofd tikken terwijl je met je andere hand cirkels maakt op je buik. Zoiets, behalve dan dat je buik polyritmisch is en dat niks nog steekhoudt. (lacht) Aan het eind van de dag heb je veel geleerd en bekruipt je een eigenaardige dankbaarheid omdat je je grenzen hebt moeten opzoeken.

SOPHIA: Le Sacre du printemps is zo’n stuk dat je al je hele leven wel ongeveer kent. Maar nu, na er twee weken mee bezig te zijn geweest, besef ik pas echt hoe ongelofelijk de muziek is. Stravinsky was ontzettend vernieuwend en gewaagd binnen de Europese kunstmuziek, zeker op ritmisch vlak. We hebben daar een fijn gesprek over gehad met Lander Gyselinck, die ons erop wees dat zulke ritmes juist helemaal niet zo vreemd zijn in andere muzikale tradities, zoals bepaalde Afrikaanse volksmuziek.

COURTNEY: De bewegingstaal van Nijinsky staat veraf van wat ik gewoon ben. Het voelde een beetje alsof ik aan het cosplayen was en dat vond ik erg leuk. Ook om zo’n choreografie aangeleerd te krijgen van Shane Urton (voormalig danser van OBV, red.) is nieuw voor mij. Het was alsof een fantasie uitkwam zonder dat ik daarvoor besefte dat dit mijn fantasie was. Het voetenwerk, hoewel heel anders van vorm, doet me een beetje denken aan Schotse volksdansen. De algehele complexiteit en het ‘onnatuurlijke’ ervan waren wel nieuw voor mij. Als mooi contrast staat daar het minimalistische van de bewegingstaal tegenover.

SOPHIA: Precies, het is een fascinerende mengeling van eenvoud en complexiteit. Als ik één element meeneem uit deze choreografie voor onze uiteindelijke voorstelling, dan is het wel de niet-aflatende stroom aan veranderingen.

CHARLY: Voor mij zou dat de energie zijn: je staat het hele stuk lang onder hoogspanning. Ik heb via eerder werk al ervaring met voetenwerk en gestamp, maar in deze choreografie voelt het alsof dat nooit stopt. Je wordt tot een punt gedreven waarop je zelf niet gekomen zou zijn, normaal push je jezelf niet zo hard, zo lang. Het voelt enorm opwindend, zeker wanneer we synchroon en haast bezeten moeten stampen.

SOPHIA: Ik denk dat ons groepsgevoel voortkomt uit die twee elementen: samen – unisono – blijven volharden. Daar schuilt een kracht in die ook het antwoord kan zijn op het oorspronkelijke verhaal dat iets heel patriarchaals ademt. Uit een groep jonge vrouwen kiest een oude man één uitverkorene die geofferd moet worden voor de rest van de wereld. Ik denk dat we dat vandaag wel anders kunnen bekijken. (lacht) De jonge vrouwen zijn getekend door angst, maar wij willen onderzoeken hoe we hun juist kracht kunnen geven.

CHARLY: We hebben tijdens ons voorbereidende onderzoek ook een gedicht gelezen van de Romeinse dichter Catullus. Daarin wordt een beeld gesuggereerd van fruit dat zichzelf laat wegrotten om een nieuw hoofdstuk voort te brengen. Dat idee van offer én transformatie vond ik erg mooi. Dat is ook hoe wij nu te werk gaan, we verdiepen ons in het bronmateriaal van Stravinsky en Nijinsky en gaan er daarna mee aan de slag. De oorspronkelijke muziek en choreografie hebben iets koortsigs. Ik ben benieuwd wat uit die koortsdroom voort zal komen: waanzin of, wie weet, juist een soort tederheid en een genezing. Het hele proces voelt zeer intiem: we offeren aspecten van de oorspronkelijke offerdans op en al doende geven we vorm aan iets nieuws.

COURTNEY: Het klinkt misschien wat zweverig, maar nu we met het bronmateriaal gewerkt hebben, heb ik een bepaalde energie voor ogen die de uiteindelijke voorstelling moet uitstralen. Ik zie een soort een vuurbal of komeet, iets dat enorm opvalt en overweldigend is, iets dat verlicht en potentieel verschroeit. Een natuurkracht die geweldig en vruchtbaar tegelijk is.